Home » Rechtsgebieden » Verbintenissenrecht » Niet nakoming

Niet nakoming

 

afspraken niet nakomen, niet houden aan afspraken, niet nakoming, ontbinding, schadevergoeding,opschorting, ingebrekestelling, verzuim, verrekening, overeenkomst wijzigen

Tips voor als je afspraken niet worden nagekomen!

Iedereen heeft er wel eens last van: de andere partij komt de afspraak niet na. Of het nu gaat om iemand die weigert te betalen of een te late levering. Dat kan heel frustrerend zijn. We willen allemaal dat de afspraak wordt nagekomen. Dat is ook de basis van ons contractenrecht. Als de afspraak niet wordt nagekomen gaat het om een tekortkoming in de nakoming. Denk bijvoorbeeld aan Piet die de rekening van zijn elektricien niet betaalt. Het kan ook gaan om afspraken die deels worden nagekomen of zelfs gebrekkig worden nagekomen. Denk bijvoorbeeld aan de fruithandelaar die alleen appels levert, maar geen peren, terwijl afgesproken was beide te leveren. Ook dit kan als tekortkoming in de nakoming worden gezien.

 

Wat kun je doen als de overeenkomst niet wordt nagekomen?

Er zijn verschillende mogelijkheden denkbaar om tot een oplossing te komen, al dan niet via de rechter.

Andere wijze van nakoming

Zo kan de rekening van Piet op een andere manier betaald worden. Misschien heeft hij geen geld en springen zijn ouders bij of wellicht spreekt hij een betalingsregeling af met zijn elektricien. De andere partij zal daar wel toestemming voor moeten geven. Het is dus van belang te overleggen met de andere partij. De elektricien in ons geval kan het voorstel niet zomaar afwijzen. Wil Piet zijn schuld betalen via een betalingsregeling en het probleem op deze manier oplossen maar weigert de elektricien mee te werken, dan verhindert hij de nakoming. In dit geval is er sprake van schuldeisersverzuim.

Schuldeisersverzuim

Het is belangrijk de andere partij niet in de weg te staan bij de nakoming van zijn verbintenis. Als je de andere partij ervan weerhoudt kan er sprake zijn van schuldeisersverzuim. Dit heeft dan ook consequenties. Wanneer de elektricien in schuldeisersverzuim is betekent dat dat Piet niet meer in verzuim is. Piet wilde het probleem immers oplossen. De elektricien heeft dan geen recht meer op nakoming, oftewel betaling van zijn rekening. Ook heeft hij geen recht meer op schadevergoeding. Hij zal daarentegen wel zelf zijn werkzaamheden moeten uitvoeren zoals vastgelegd in de overeenkomst. Deze mogen niet worden opgeschort. Zoals je ziet wordt door schuldeisersverzuim de situatie omgekeerd. Het is niet meer Piet die de afspraak moet nakomen, maar de elektricien.

Verrekening

Een overeenkomst kan ook worden nagekomen door verrekening. Als er bij twee partijen over en weer verbintenissen bestaan kunnen ze tegen elkaar weggestreept worden. Het moet dan wel om een gelijksoortige prestatie gaan. Als Marjan me € 500,- heeft geleend en ik heb haar € 250,- geleend dan hoeft ze mij niet terug te betalen en mijn schuld bij haar wordt verminderd met € 250,-. Soms kan afgeweken worden van het vereiste dat er over en weer verbintenissen bestaan. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat de vordering is overgedragen. Als de vordering al bestond voor de overdracht is deze wel nog opeisbaar. Verrekening kan worden gezien als een bevoegdheid die ingeroepen kan worden. Het gebeurt niet automatisch. Het enige dat je hoeft te doen is contact opnemen met de andere partij om te laten weten dat je wil gaan verrekenen. Zo zal ik Marjan erop moeten wijzen dat ik ga verrekenen.

Opschorting

De volgende optie bij niet-nakoming is opschorting van de overeenkomst. Opschorting kan worden gebruikt om de andere partij onder druk te zetten de overeenkomst na te komen. Denk aan de elektricien die de werkzaamheden opschort om ervoor te zorgen dat Piet gaat betalen. Dit werkt natuurlijk alleen als beide partijen over en weer iets aan elkaar verschuldigd zijn. Het recht om op te schorten bestaat als de andere partij niet nakomt. In de casus is het Piet die niet betaald. Daarom mag de elektricien zijn werkzaamheden opschorten.

Uitzonderingen

Opschorting is niet altijd toegestaan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het eerder genoemde schuldeisersverzuim. Als je zelf de andere partij hebt verhinderd zijn overeenkomst na te komen, kun je je ook niet op opschorting beroepen. Denk aan Piet die de betaling in gedeelten wilde doen. Hij heeft geprobeerd er samen uit te komen. Het zou niet eerlijk zijn als de elektricien de werkzaamheden gaat opschorten terwijl Piet heeft laten zien dat hij wilde betalen. Ook is opschorting niet mogelijk wanneer de overeenkomst niet meer kan worden nagekomen. Als je op 1 mei een bruidstaart moet afleveren kan die overeenkomst niet worden opgeschort omdat niet nagekomen is, want na 1 mei heb je er niks meer aan. Tenslotte kan er geen sprake zijn van opschorting bij goederen waarop geen beslag mogelijk is. Denk hierbij aan een bijstandsuitkering. Dit is noodzakelijk voor je levensonderhoud en kan niet opgeschort worden. Ook wanneer het anderszins onredelijk is om de verbintenis op te schorten kan er sprake zijn van een uitzonderingssituatie. Het gaat dan om gevallen waarin het naar maatschappelijke maatstaven onaanvaardbaar zou zijn de overeenkomst op te schorten.

 

schadevergoeding, betaling, schuld, ingebrekestelling, verzuim, aanmaning, contract ontbinden

Schadevergoeding

Als de overeenkomst niet wordt nagekomen kan er schade ontstaan. Het gaat dan niet om de frustratie die erbij komt kijken maar om de vermogensschade. Er zijn verschillende soorten schade denkbaar. Schade die ontstaat door te late levering is anders dan schade ontstaan uit een gebrekkige levering, waardoor extra kosten zijn gemaakt. In het eerste geval gaat het om vertragingsschade en in het tweede geval om gevolgschade. Beide vallen onder aanvullende schadevergoeding. Als helemaal niet voldaan is aan de overeenkomst, zal de waarde ervan vergoed moeten worden. Het gaat dan om vervangende schadevergoeding. Uitgangspunt is dat bij een tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst het recht op schadevergoeding bestaat.

Eisen schadevergoeding

  • Tekortkoming in de nakoming
  • Toerekenbaarheid
  • Als de overeenkomst nog kan worden nagekomen moet er sprake zijn van verzuim

Toerekenbaarheid

Er is geen verplichting tot schadevergoeding wanneer de tekortkoming niet kan worden toegerekend aan de andere partij. Het gaat dan om situaties waarin de niet-nakoming niet zijn schuld is of niet voor zijn rekening zou moeten komen. Er wordt in dit kader ook wel gesproken van overmacht. Het komt wel voor je rekening als je niet voldoende zorg betracht om de overeenkomst na te komen en bijvoorbeeld de kast bij aflevering uit je handen laat vallen. Ook kan het volgens de wet, rechtshandeling of verkeersopvattingen voor jouw rekening komen. Denk bijvoorbeeld aan aansprakelijkheid voor hulppersonen. Als mijn stagiaire een fout maakt, komt dat voor mijn rekening. Dit kan ook gelden voor de zaken die je gebruikt. Als het touw van een verhuizer kapot gaat kan het voor zijn rekening komen als er schade ontstaat.

Verzuim

Als nakoming van de overeenkomst niet meer mogelijk is en aan de andere eisen is voldaan dan ontstaat het recht op schadevergoeding. Maar in het geval dat nakoming wel nog mogelijk is bestaat er een extra eis, namelijk dat er sprake is van verzuim. Van verzuim is sprake wanneer de vertraging in de nakoming aan de schuldenaar kan worden toegerekend. Zolang de prestatie uitblijft nadat ze opeisbaar is geworden is er sprake van verzuim. In het geval dat de overeenkomst niet meer kan worden nagekomen gaat dat automatisch zoals we net zagen. Zo niet dan zal er actie moeten worden ondernomen. Verzuim treedt dan pas in na een ingebrekestelling.

Ingebrekestelling

Met een ingebrekestelling stuur je een schriftelijke aanmaning waarin je de andere partij de gelegenheid geeft alsnog de overeenkomst na te komen. Je geeft dan een redelijke termijn. Na afloop van die termijn is de andere partij in verzuim wanneer hij de overeenkomst nog steeds niet is nagekomen. Denk bijvoorbeeld aan de elektricien die Piet tot 1 november de tijd geeft om te betalen. Doet hij dat niet dan is hij in verzuim. Een ingebrekestelling is niet altijd vereist. Er zijn enkele uitzonderingen mogelijk.

Verzuim zonder ingebrekestelling

Een ingebrekestelling is niet altijd nodig. In sommige gevallen is er automatisch sprake van verzuim. Dat kun je bijvoorbeeld zo hebben afgesproken. Wanneer er een afspraak is gemaakt dat op een bepaalde datum wordt gepresteerd kan het gaan om een fatale termijn. Ook wanneer het gaat om schadevergoeding op basis van een onrechtmatige daad of een eerdere tekortkoming in de nakoming is een ingebrekestelling niet nodig. Verder kan het zijn dat je op basis van iets dat de schuldenaar zegt mag afleiden dat hij niet meer gaat nakomen. Denk aan de aannemer die aangeeft dat de klus boven zijn hoofd is gegroeid en het werk niet meer gaat uitvoeren. Je mag dan aannemen dat de overeenkomst niet wordt nagekomen. Hierdoor komt de aannemer automatisch in verzuim.

Gevolgen van verzuim

Wanneer er sprake is van verzuim heeft dat de nodige consequenties. Zo zal elke latere tekortkoming in de nakoming aan de schuldenaar worden toegerekend. Het gaat dan om risico-omslag. Ook zul je de vertragingsschade moeten vergoeden als je in verzuim bent. Daar komt bij dat je alsnog moet nakomen of vervangende schadevergoeding moet betalen als nakoming niet meer mogelijk is. Verder ben je aansprakelijk voor de gemaakte kosten. In bepaalde gevallen kan de overeenkomst ontbonden worden.

Einde van verzuim

Verzuim blijft niet altijd bestaan. Het eindigt door nakoming van de verbintenis. Dat wordt ook wel zuivering van het verzuim genoemd. De verbintenis kan ook op andere manieren eindigen, zoals ontbinding. Als tijdens het verzuim de overeenkomst niet meer kan worden nagekomen, dan vervalt het verzuim ook. Ook schuldeisersverzuim kan een einde maken aan het verzuim, omdat de rollen dan worden omgedraaid.

 

Ontbinding

Als iemand zijn afspraak niet nakomt kun je er ook voor kiezen de overeenkomst te ontbinden. Dit geldt bij iedere tekortkoming in de nakoming. Het maakt hierbij niet uit of deze al dan niet toegerekend kan worden. De bevoegdheid tot ontbinding is er bij iedere tekortkoming in de nakoming, ook in gevallen van overmacht. De schuldvraag is hier niet belangrijk. Wel is het van belang dat de andere partij in verzuim is. Echter de regels zijn hier iets anders. Hier wordt verzuim alleen geëist voor zover nakoming nog mogelijk is. Als de peren nog geleverd kunnen worden is verzuim vereist. Is dat niet het geval dan kan ontbinding zonder verzuim. Het gaat dan om tijdelijke of blijvende onmogelijkheid tot nakoming. Als er tijdelijk een verbod is op de handel in peren bijvoorbeeld, dan is er sprake van tijdelijke onmogelijkheid tot nakoming en is verzuim niet nodig.

Vormen van ontbinding

Ontbinding kan in verschillende vormen. Zo kun je een overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden. Als je de helft geleverd hebt gekregen kun je de overeenkomst voor de andere helft ontbinden. Je kunt zelf een overeenkomst ontbinden door een verklaring af te leggen, maar het kan ook via een rechterlijke uitspraak. Soms heb je geen keuze. Een arbeidsovereenkomst bijvoorbeeld kan alleen worden ontbonden door een rechter.

Uitzonderingen op ontbinding

Je mag de overeenkomst niet altijd ontbinden. De tekortkoming moet de ontbinding wel rechtvaardigen. Gekeken wordt dan naar de bijzondere aard of geringe betekenis van de tekortkoming. Als je bijvoorbeeld 9,75 kilo appels levert in plaats van 10 kilo appels kan ontbinding niet gerechtvaardigd worden. Ook het schuldeisersverzuim kan een rol spelen bij de bevoegdheid tot ontbinding.

Wijziging van de overeenkomst

Tenslotte is het nog mogelijk de overeenkomst te wijzigen. Dat kan onderling afgesproken worden. Als jullie het niet eens worden kan er echter ook een beroep worden gedaan op de rechter. Denk dan aan situaties waarbij sprake is van onvoorziene omstandigheden die ertoe leiden dat instandhouding van de overeenkomst redelijkerwijze niet verwacht mag worden. De rechter heeft dan de bevoegdheid in te grijpen. Dit geldt niet wanneer in de overeenkomst al is voorzien in een oplossing.

Hoe wijzigt de rechter de overeenkomst

De rechter heeft verschillende mogelijkheden om de overeenkomst te wijzigen. Zo kan hij bepaalde clausules schrappen of veranderen. Hij kan iemand bijvoorbeeld extra tijd geven om te leveren. Ook kan hij extra bepalingen in de overeenkomst opnemen. Zojuist hebben we al gezien dat de rechter ook de overeenkomst geheel of gedeeltelijk kan ontbinden. Ook kan hij ervoor kiezen terugwerkende kracht te verlenen aan een ontbinding of voorwaarden eraan verbinden. Hij kan één van deze maatregelen gebruiken of zelfs een combinatie ervan. Het is afhankelijk van de casus.

Tot slot

Zoals je ziet zijn er verschillende opties om te zorgen dat je afspraak wordt nagekomen. Welke weg je het beste kunt bewandelen is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Ik kan je hierin adviseren. Ook kan ik nakijken of er sprake is van verzuim of dat je een ingebrekestelling nodig hebt. Deze kan ik ook voor je opstellen. Bel nu voor advies of maak een afspraak!